24. október á degi Kvennaverkfallsins tók Stefán Eiríksson viðtal í útvarpsþættinum Segðu mér á Ras 1 við Katrínu Jakobsdóttur forsætisráðherra um jafnréttismál. Katrín sagði í upphafi þáttar að hún væri femínisti og það hafi verið hluti af hennar heimi síðan hún var barn. Hún sagði að þó Ísland sé efst á lista landa í heiminum yfir kynjajafnrétti sé enn langt í land að ná fullu jafnrétti. „... við erum enn að eiga við kynbundinn launamun og kynbundið ofbeldi,“ sem hún segir að sé meinsemd á Íslandi.

Stefán sagði að allir væru sammála um þau meginmarkmið að útrýma skuli kynbundnum launamun og kynbundnu ofbeldi. Katrín efaðist um að svo væri og benti á að víða í heiminum væri komið bakslag í kvenréttindabáráttuna. Hún sagði að á Íslandi sé t.a.m. eftirstandandi í kvennabaráttunni launamunur kynjanna. Katrín setti á laggirnar nefnd sem kannar virði starfa á vinnumarkaðnum. Sú nefnd kannar hvernig hefðbundin kvennastörf séu metin á við hin hefðbundnu karlastörf. Katrín sagði enn fremur í viðtalinu að í gegnum Félag kvenna í atvinnurekstri væri unnið að því að jafna stöður í stjórnum fyrirtækja. Hún sagði að það væri mikið umhugsunarefni að ekki hafi náðst jafnræði milli kynjanna í stjórnarsetum fyrirtækja.

Í kvennabarátunni er það bara ekki nóg því það tekur ekki til þess meins sem ríkir hjá þeim konum sem eru á lægstu laununum í samfélaginu. FKA er félagsskapur kvenna sem eru ekki í verkalýðsbaráttu heldur í baráttu fyrir því að þær fái til jafns við karla að sitja í stjórnum fyrirtækja, oftast konur á háum launum sem láglauna kvennastéttir þekkja ekki.

Formaður Sameykis Þórarinn Eyfjörð skrifaði opið bréf til forsætisráðherra og hvatti hana til að jafna launamun kynjanna í gegnum stofnanasamninga. Hann tók undir orð hennar um að kynbundinn launamunur væri fullkomin tímaskekkja og að stofnanasamningarnir væru í sjálfu sér alltaf opnir og lausir og í gegnum þá væri hægt að jafna kynbundinn stórra kvennastétta sem starfa í grunnþjónustinni og í framlínunni hjá ríkinu.

„Það eina sem þarf að gera er að hefjast handa með góðu fordæmi þess launagreiðanda sem greiðir heilbrigðis- og umönnunarstéttum laun. Setja þannig nýtt viðmið og nýjan mælikvarða sem myndi varða leiðina inn í næstu kjarasamninga! Gefa gott fordæmi sem allur vinnumarkaðurinn getur síðan tekið mið af.“ Þórarinn sagði það afar heppilegt í baráttunni gegn kynbundnum launamun vegna þess að Katrín ætli sér að laga þennan ójöfnuð. „Það er hægt að gera áhlaup til leiðréttingar núna og það áhlaup er meira að segja hægt að taka í afmörkuðum skrefum,“ sagði formaður Sameykis í bréfinu til hennar.

Katrín sagði í viðtalinu við útvarpsstjóra að undirstaðan fyrir framförum í heiminum væri jafnrétti kynjanna. „Það höfum við lært á Íslandi, ekki satt? Bara þegar kemur að samfélaginu, efnahagslífinu, velferðarkerfinu, ég meina, við vitum alveg hversu miklu þetta hefur skipt okkur,“ sagði Katrín.

Eins og Katrín veit er staðan í efnhagsmálum þjóðarinnar er mjög slæm, verðbólga há og kaupmáttarrýrnum launafólks staðreynd, og þrátt fyrir orð Katrínar um að jafnrétti, efnahagsmál og velferð á Íslandi skipti þjóðina öllu máli stendur ríkisstjórnin fyrir niðurskurði til velferðarmála. Skorið er niður fjárveitingu milli ára til heilbriðgiskerfisins og stefnan er sú að einkavæða opinberar stofnanir sem sinna velferðinni og skera niður í styrkjakerfum sem ungt fjölskyldufólk, einstæðir foreldrar og láglauna kvennastéttir þurfa að reiða sig á. Það er ekki bara aðför að velferð þjóðarinnar heldur líka lýðræðinu því sameiginlegur opinber rekstur kerfanna skiptir máli fyrir velsæld í samfélaginu – ekki einkavæðing í þessum kerfum sem eins og sagan kennir okkur að þjónustan verður dýrari og lakari. Samkvæmt niðurstöðum Hagstöfu Íslands og kom fram í skýrslu Vörðu – rannsóknarstofnun vinnumarkaðarins í maí á þessu ári voru um 24% landsmanna sem erfitt áttu með að ná endum saman og 51,5% meðal einstæðra foreldra. Hlutfall þeirra sem ekki gat mætt 180.000 kr. óvæntum útgjöldum var 22,5% árið 2021, en það hlutfall var einnig mun hærra meðal einstæðra foreldra eða 41,1%.

Þá stendur ríkisstjórn Katrínar fyrir því að kvennastéttir í framlínustörfum í grunnþjónustunni missa vinnuna vegna niðurskurðar og uppsagna. Í umsögn BSRB segir um niðurskurð ríkisstjórnarinnar í frumvarpi til fjárlaga 2024: „Alls nemur niðurskurðurinn um 8 milljörðum króna í frestun framkvæmda og um 9,6 milljörðum króna í rekstrarútgjöldum sem á fyrst og fremst á að nást með uppsögnum og starfsmannaveltu. ... Í jafnréttismati frumvarpsins kemur fram að lækkun launakostnaðar ríkisins mun bitna á konum fremur en körlum enda eru þær um tveir þriðju hlutar starfsfólks ríkisins. Konur eru einnig í meiri hluta þeirra starfa sem mun fækka vegna stafvæðingar.“

„Draumur minn, af því að við höfum nú sagt, af því að við ætlum að ná heimsmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna 2030, [...] ég vona að Ísland verði komið þangað að geta sagt að við séum komið með fullt jafnrétti árið 2030. Það er minn draumur og það er hægt,“ sagði Katrín.

Það hlýtur að vera kominn tími til að forsætisráðherra standi nú við stóru orðin og beiti sér fyrir því að verja kvennastörfin, verja velsæld og verja velferðarsamfélagið að norrænni fyrirmynd gegn áhlaupi auðstéttarinnar. Það er stutt til ársins 2030 og eins og hún sagði í Segðu mér geta áunnin réttindi kvenna horfið á einni nótti ef ekki er staðið vörð um þau.